Onderwijs is geen vaststaand gegeven. Het groeit, verandert en wordt gevormd door de mensen die er dagelijks mee bezig zijn. Bij Buro Hebe werken we aan nieuwe onderwijsverhalen. Verhalen waarin we met elkaar de toekomst van onderwijs vormgeven. Maar hoe ziet die toekomst er dan uit? Wat is daarin werkelijk van toegevoegde waarde? En wat kunnen organisaties en mensen daarin betekenen? Dat is precies waar we in deze rubriek nieuwsgierig naar zijn. We gaan in gesprek met onderwijsmakers en we vragen hen: wat betekent een nieuw verhaal voor onderwijs voor jou? Deze keer in onze rubriek: Jacqueline Blaak, adviseur bij Buro Hebe
Wat betekent een ‘nieuw verhaal voor onderwijs’ voor jou en waarom vind jij het belangrijk hieraan mee te werken?
Onderwijs is méér dan kennisoverdracht; het is de plek waar kinderen zichzelf en de wereld leren begrijpen door de interacties die zij met elkaar, familie en op school hebben. Een nieuw verhaal betekent voor mij dat we ruimte maken voor nieuwsgierigheid, vertrouwen, reflectie, samenwerking en betekenis. Daarbij hoort ook erkenning van verschillen in karakter, ontwikkeling en tempo.
Het huidige systeem draait vaak om standaardisering, en daardoor raken eigenheid en intrinsieke motivatie ondergesneeuwd. Daarom wil ik bijdragen aan een verhaal waarin ontwikkeling centraal staat – voor leerlingen én voor professionals. Zo bouwen we aan onderwijs dat klopt met de tijdgeest én met ons hart.
Welke ervaring, gebeurtenis of realisatie heeft jouw kijk op onderwijs veranderd?
Mijn kijk op onderwijs kantelde toen ik werkte met een team dat vastzat. Alles leek ‘op orde’, maar er was weinig bezieling. Tot we met elkaar het gesprek aangingen over ieders voorkeur in karakter, nature en nurture, drijfveren, twijfels en verlangens. Wat toen ontstond, was magisch: energie, initiatief en eigenaarschap. Die ervaring liet me inzien dat echte verandering niet begint bij beleid of structuur, maar bij mensen die weer durven voelen, kiezen en creëren. Sindsdien werk ik niet aan ‘verbeterplannen’, maar aan het losmaken van wat vastzit – zodat mensen zélf in beweging komen.
Wat zou je vandaag veranderen in het onderwijs als in een ideale wereld alles mogelijk was?
In een ideale wereld zou ik ruimte geven aan vertrouwen, eigenheid en samenwerking. Ik zou toetsen vervangen door gesprekken. Roosters verruilen voor ritme. En ik zou leerlingen en leraren de basisvaardigheden aanleren om zelf samen kennis te verwerven, te ontsluiten, te delen en te creëren. Omdat kinderen niet gemaakt zijn om allemaal hetzelfde te leren op hetzelfde moment, verdienen ze ook onderwijs dat hen uitnodigt om zichzelf te leren kennen en van daaruit bij te dragen. In zo’n wereld is de school geen fabriek, maar een gemeenschap waarin leren vanzelfsprekend en waardevol is. Waar wijsheid een plek heeft.
Welke stappen zet jij zelf om dichterbij dit ideaal te komen?
Door strategieën te ontwerpen die mensen zelf kunnen dragen. In mijn werk geef ik geen antwoorden, maar stel ik de juiste vragen en geef woorden aan wat nog geen taal heeft. Samen met scholen onderzoek ik wat werkt, wat wringt en wat anders mag. Ik geloof dat duurzame verandering ontstaat als mensen het gevoel hebben dat het vanuit henzelf komt. Daarom neem ik geen regie over, maar geef suggesties voor richting. Daarbij verbind ik mensen, ideeën, kennis uit wetenschap en kansen op een manier die inspireert én beweegt. Zo ontstaan nieuwe patronen, andere gesprekken en – stap voor stap – een ander onderwijsverhaal.
Welke oproep wil je aan lezers meegeven?
Mijn oproep aan jou: wees niet bang om het anders te doen. Of je nu leraar, ouder, leerling of bestuurder bent: jouw stem doet ertoe. Verandering begint niet bij grootse plannen, maar bij kleine keuzes. Bij eerlijk kijken naar wat niet meer klopt. En bij durven dromen van hoe het óók kan. Dus: stel vragen, wees nieuwsgierig en zoek de mensen op die ook verlangen naar beter. Samen kunnen we bouwen aan onderwijs dat wérkt voor iedereen. Want als we wachten tot het systeem verandert, wachten we te lang.
